hava haqqindaBakı
Bu gün +12 ° C
  • USD - 1.7000
  • RUBL - 0.0267
  • EURO - 1.8883
  • NEFT - 64.92
  • clouds-weather

Sərdar Cəlaloğlu ilə gündəm söhbəti: "Yaxşı, hökumətlə əlaqə düzgün deyilsə, sən niyə 10 il bu yolu getmisən?" - MÜSAHİBƏ

Sərdar Cəlaloğlu ilə gündəm söhbəti: "Yaxşı, hökumətlə əlaqə düzgün deyilsə, sən niyə 10 il bu yolu getmisən?" - MÜSAHİBƏ

Son günlər siyasi səhnədə müəyyən aktivlik hiss olunur. 

Cebhe.info aparılan islahatlar, müxalifətin yeni birlik cəhdləri, Qarabağ məsələsindəki son gəlişmələr və digər mövzularla bağlı Azərbaycan Demokrat Partiyasının sədri Sərdar Cəlaloğlu ilə söhbətləşib. 

(Müsahibənin əvvəlini buradan oxuyun)

- Prezident seçkilərində namizəd oldunuz. ADP yalnız seçkilərdə iştiraka üstünlük verən partiyalardandır?

-Biz təkcə seçkilərə deyil, mitinqlərə də, inqilaba da üstünlük veririk. Amma cəmiyyətin bir reallığı var. Politologiyada belə bir söz var: əsl lider cəmiyyəti gedə biləcəyi yolla aparmağı bacarandır. Baxıram ki, Azərbaycan xalqı 50-100 minlik mitinqlərə hələlik çıxmır. Onda bu yolu mən niyə seçirəm? Axırda da “Yurd” kimi deyim ki, camaat mitinqə gəlmir, ona görə də təxirə salıram. Təcrübəmiz göstərir ki, Azərbaycan xalqı rahat şəkildə seçkilərə gəlir. 2005, 2018-ci il seçkilərində bunu gördük. Çünki radikal mövqedən çıxış etmədim, xalqın gündəlik problemlərini qaldırdım. Vətəndaşlar da bununla maraqlanır. Nəticədə çox böyük nailiyyət əldə etdim. Seçkilər bizə ünsiyyət baxımından çox böyük imkanlar verir. Demokratiyanın bir neçə vacib şərti var ki, onlardan biri də seçkidir. Seçkilər insan azadlıqları ilə sıx bağlıdır. Çünki insan azadlığının əsas mahiyyəti ona seçim imkanın verilməsidir. O yerdə ki, seçim imkanı yoxdur, mitinqə çıxmaq insanı azad edə bilməz. Bu baxımdan, bütün partiyalar seçkilərdə iştirak etməlidir. İki cür seçkidə iştirak var: biri seçki naminə, biri də nəyin bahasına olur-olsun  iştirak. İkinci yol odur ki, saxtakarlıqla, zorakılıqla da olsa, seçkidə qalib gəlmək yolunu tutursan. Bunun üçün isə ciddi resurslar olmalıdır. Seçki naminə iştirak isə demokratikiya uğrunda mübarizədir. Bir demokrat demokratiya uğrunda ölümə hazır deyilsə, o, demokrat ola bilməz. Biz seçkiyə bu prosedurun qalması üçün qoşuluruq. Heç kim seçkiyə getməsə, hökumət deyəcək ki, seçkiyə ehtiyac yoxdur, sonra da ləğv edəcək. Azərbaycan çevrilib olacaq Səudiyyə Ərəbistanı.

Boykot özü də demokratik üsullardan biridir. Amma Azərbaycan qanunlarına görə, boykota icazə verilmir. Yəni vətəndaşları seçkilərdən yayındırmaq məsuliyyət yaradır. Digər tərəfdən, boykot seçkiyə getməkdən daha çox güc tələb edir. Məsələn, Mahatma Qandi Hindistanı boykotla azad etdi. Hindistan xalqına müraciət etdi ki,  ingilislərin məktəbinə, xəstəxanasına, məhkəmələrinə getməyin. İngiltərə dövləti baxdı ki, xəstəxanaları, məktəbləri boş qalıb, 1947-ci ildə Qandini Londana çağırdı, Hindistanın müstəqilliyini  verdi. İstər seçki, istər boykot, istərsə də inqilab üçün eyni dərəcədə gücə sahib olmalısan. Gücün olmasa, heç bir yolla uğur əldə etmək mümkün deyil. Gücümüz olmadığı halda seçkini  ona görə seçirik ki, onun verdiyi imkanlar mitinqin verdiyindən dəfələrlə çoxdur. Biri var ki, mitinqdə 10 min adama sözünü deyəsən, biri də var ki, çox yox, 3 dəqiqə vaxt verirlər və bu müddət ərzində milyonlarla adama sözünü deyirsən. Hökuməti tənqid edə, xalqa ümid verə bilirsən.

“Heç bir məsələdə nə “Yurd”la, nə Müsavatla bir yerdə olmuşam”

-Bəlkə bu mövqeyinizə görə sizi daim kənara itələyirlər?

 -Səbəb təkcə bu deyil. 1991-ci ildə mən AXC-dən çıxmışam. Bunların Xalq Hərəkatında getdiyi yolla mənim yolum eyni olmayıb. Hətta Xalq Cəbhəsinin rəhbərliyində olanda belə, fərqli düşünmüşəm. 1988-1991-ci illərdə bununla bağlı məqalələrim var. Yəni mənim fikrim dəyişməyib, elə o vaxtdan onlardan fərqli düşünmüşəm. Heydər Əliyev hakimiyyətə gələnə qədər hamı onunla danışırdı, amma hakimiyyətə gələndən sonra ona qarşı kəskin radikal mövqe ortaya qoydular. O vaxt da dedim ki, bu, doğru yol deyil, orta yolda durmaq lazımdır. Sonrakı dövrdə ki, biz bir yerdə olmuşuq, vicdanları varsa, deyərlər, heç vaxt qəbul olunan qərarları dəstəkləməmişəm. Hər zaman alternativ fikir bildirmişəm, yol göstərmişəm. Onlar dediyi kimi etmişik, nəticəsi isə budur. Yəni heç bir məsələdə nə “Yurd”la, nə də Müsavat Partiyası ilə eyni fikirdə olmuşam. Birliklərdə isə çoxluğun xətrinə olmuşam. 

“Milli Şura  Azərbaycan müxalifətinin heç üçdə birini belə təşkil etmir”

-Müsavatdakı toplantıda iştirak edənlərdən bəziləri, məsələn, Əli Kərimli bildirib ki, burada müxalifətin birliyindən söhbət gedə bilməz. Onun sözlərinə görə, Milli Şura hazırda bu etiraz hərəkatını idarə edən əsas birlik kimi fəaliyyət göstərir. O zaman  dəyirmi masanın mahiyyəti nə idi?

-Milli Şura etiraz hərəkatını idarə edirsə, bəs niyə Müsavat Partiyası orada yoxdur? Axı sən özün elan edə bilərsən ki, Azərbaycanda ana müxalifətin lideriyəm, rəhbəriyəm, amma sənin deməyinlə deyil, gərək səni qəbul etsinlər. Ümumiyyətlə, Müsavat Partiyası “Yurd”u müxalifət kimi qəbul etmir. İlqar Məmmədov, biz qəbul edirik? Yox! Mən də deyə bilərəm ki, ADP bu gün Azərbaycan müxalifətinin yeganə güc mərkəzidir, mən də müxalifətin yeganə lideriyəm. Kim qəbul edəcək ki? Milli Şura heç Azərbaycan müxalifətinin üçdə birini belə təşkil etmir. Hesab edirəm ki, Milli Şuranı şişirtməyə ehtiyac yoxdur, adi Əli Kərimlinin rəhbərlik etdiyi partiyadan da zəif bir qurumdur. Çünki Əli Kərimli partiyada müstəqil qərar verə bilər, amma Milli Şurada onun partiyasına üzv olmayanlar da var deyə fərqli qərarlar qəbul olunur. Mənfi 3-lə 2-nin cəmi hər zaman birindən böyük, birindən kiçik olur. Əli Kərimli Milli Şuradan öz qərarlarını daha böyük təşkilatın pərdəsi arxasından həyata keçirmək üçün istifadə edir. Orada Əli Kərimlidən başqa iddialı heç kim yoxdur. Gültəkin Hacıbəyli də, Cəmil Həsənli də elə bir iddiada deyil. Əgər o birlikdirsə, ən azından Əli Kərimli ilə eyni iddiada olan biri olmalıdır. Əli Kərimlidən başqa Milli Şurada heç bir partiya yoxdur. Bəs bu necə müxalifətin yeganə güc mərkəzi olur? Əli Kərimlinin 1992-ci ildən bu günə qədər keçirdiyi mitinqlərin sayı Azərbaycan Demokrat Partiyasının 1996-2005-ci ilə qədər keçirdiyi mitinqlərdən 100 dəfə azdır. Bizim mitinqlərdə döyülən, söyülənlərin sayı onlardan 1000 dəfə çoxdur. Bizim həbsxanada ölən, mitinqlərdə əzilən adamlarımız var. Amerika Dövlət Departamentinin hesabatında göstərilib ki, Azərbaycanda küçə yürüşlərində  ADP, yoxsa Milli Şura daha çox iş görüb. Milli Şura hələ ADP-nin gördüyü işlərin onda birini görməyib, amma biz heç o vaxt özümüzü müxalifətin vahid güc mərkəzi elan etməmişdik. İldə bir dəfə mitinq keçirir, deyir ki, Azərbaycan müxalifətinin lideriyəm. Müsavat Partiyası da düşür onun dalına, yazıqların da başına eyni işlər gəlir (gülür).

“Görün bunlar nə qədər başlarını itiriblər, özlərini xalqdan yuxarıda görürlər ki, bu millətə “ayıb olsun” deyirlər”

-Əli Kərimli “Osmanqızı” kanalına müsahibə verərkən, zəng edən tamaşaçı belə bir ifadə işlətdi: “Əli bəy, sizə olan hücum cəmiyyət üçün başıaşağılıq oldu. Ayıb olsun bizim millətə”.  Bu cür fikirləri, təbliğatı necə dəyərləndirirsiz? Xalqı bu qədər aşağılamaq doğrudurmu? Siyasi xadimin xalqa yüklənən və xalqı aşağılayan bu kimi ifadələrə adi yanaşması nə dərəcədə düzgündür?

-Millətin bu Milli Şuraya nə aidiyyatı var? Ayıb olsun Milli Şuraya ki, Əli Kərimlini tək buraxdı, onu döydülər. Milli Şura millət deməkdir ki? 100 Əli Kərimli, 1000 Sərdar Cəlaloğlu qurban olsun bu millətin yerə düşən dırnağına. Görün bunlar nə qədər başlarını itiriblər, özlərini xalqdan yuxarıda görürlər ki, bu millətə “ayıb olsun” deyirlər. 

“Əli İnsanov nə Rəsul Quliyevin, nə də Lalə Şövkətin yerişini yeriyə bilər”

-Həbsdən çıxandan sonra Əli İnsanov faktoru  bir qədər ön plana çəkilir. Siz necə düşünürsünüz? 

-Belə düşünmürəm. Vaxtilə Rəsul Quliyev hakim komandadan getdi, biz onu ADP-yə gətirdik. Doğrudan da çox böyük güc qoydu. Lalə Şövkət keçdi müxalifətə, doğrudan da çox böyük partiya qurdu. Bunlar başa düşmürlər ki, hər oxuyan Molla Pənah Vaqif olmur. Hər iqtidardan çıxan adamı müxalifətə gətirib böyük güc eləmək olmaz. O cümlədən, Əli İnsanov nə Rəsul Quliyevin, nə də Lalə Şövkətin yerişini yeriyə bilər. Lalə Şövkət dövlət katibi idi, çox görkəmli şəxsiyyət idi, özünəməxsus duruşu vardı. Rəsul Quliyev parlamentin sədri idi, çox böyük nüfuzu vardı. Əli İnsanovun nə bu cür möqeyi, nə də hökumətdə tərəfdarları, nə də nüfuzu olub. Əli İnsanovla Rəsul Quliyevi, Lalə Şövkəti hakimiyyətdə olduqları zamankı nüfuzunu tərəziyə qoysaq, Əli İnsanov heç cür onlara yaxın gedə bilməz. Onlar həmin nüfuzlarına görə müxalifətə böyük güc gətirdilər. Hesab etmirəm ki, Əli İnsanov müxalifətə güc gətirə bilsin. Təbii ki, bizim müxalifətə gəlmək istəyənləri kənarda saxlamağa nə ixtiyarımız, nə gücümüz var, nə də ki, bu mümkündür. Kim istəyirsə, müxalifət ola bilər. Düzdür, indi “Yurd” və Müsavat deyir ki, bizdən başqa müxalifət yoxdur. Elə bir camaata bunlar müxalifət vəsiqəsi satır. Onların vəsiqəsi yoxdursa, deməli müxalifətçi deyilsən. Amma bunlar hamısı qeyri-ciddi söhbətlərdir. 

“Artıq xalqda siyasi proseslərə maraq yaranıb”

-Bu gün faktiki müxalifəti necə təsnifatlandırardınız? 

-Əslinə baxsaq, Azərbaycan siyasi həyatı özünün böhranlı dövrünü yaşayır. Həm iqtidarda, həm müxalifətdə parçalanma var, heç kim heç kimi qəbul etmir, iki lider bir araya gəlmir. İsa Qəmbərlə Əli Kərimlinin bir araya gəlməsi də heç vaxt bir araya gəlməmək üçün bir nümunədir. Amma son vaxtların internet medianın, bloqqerlərin, TV-lərin fəaliyyəti insanların siyasi şüurunu inkişaf etdirib. Adamlar indi liderlərin yaratdığı təsəvvürlərdən fərqli fikirlərə sahibdir. Nə qədər desinlər ki, Sərdar Cəlaloğlu satqındır. Əli Kərimli də çıxır efirə, mən də çıxıram, eyni sual ona da verilir, mənə də. Xalqın da gözü tərəzidir. Baxır, görür ki, kim məntiqli danışır, artıq kimin kim olduğuna xalq qərar verir. Bu baxımdan, artıq biz böhrandan çıxmağa başlamışıq. Artıq xalqda siyasi proseslərə maraq yaranıb. Çox təəssüf ki, yenə də başlayıblar bu prosesə söyüş, təhqir, gic-gic şeylər qoşmağa, amma biz buna imkan verməsək, elmi cəhətdən bu prosesi apara bilsək, Azərbaycan cəmiyyəti kifayət qədər siyasi cəhətdən maariflənəcək. Sonra isə onları heç kim qorxuda bilməyəcək. Qorxmayan xalq isə meydana da çıxacaq, inqilab da edəcək, seçkiləri də udacaq.

“Yurd” hakimiyyətlə danışığa getdi və iki dönəm parlamentdə təmsil olundu”

-Siyasi təşkilatlar iki qrupa bölünür: radikal və sivil mübarizə aparanlar. Sizi hansı qrupa aid etmək olar? 

-Əslində, Azərbaycanda radikal yoxdur. Bəzi qüvvələr deyir ki, hakimiyyəti söyürəmsə, radikalam. Radikal politologiyada silahla, zorakı yolla mübarizə aparan və fundamental dəyişiklik tələb edən qüvvə deməkdir. Radikal sözü riyaziyyatdan siyasətə gəlib. Azərbaycanda bütün partiyalar qeyri-radikaldır. Hökumət bilir ki, beynəlxalq təşkilatlar radikal deyəndə nə başa düşür, ona görə də deyir ki, Əli Kərimli radikaldır. Əli Kərimli isə özü başa düşmür, ona görə deyir ki, biz radikal qüvvəyik. Dünyada radikal qüvvələr o qədər də yaxşı qəbul olunmur. Azərbaycanda radikal qüvvələr ancaq gizli, müəyyən dövlətlər tərəfindən idarə olunan qüvvələrdir. Onlar da hələlik siyasi həyatda iştirak etmirlər. Zaman-zaman başlarını qaldıran kimi təhlükəsizlik qüvvələri onları  neytrallaşdırır. Azərbaycanda bütün qüvvələr qeyri-radikaldır. Niyə Türkiyədə MHP AKP-ni dəstəkləyir, amma CHP dəstəkləmir? MHP millətçi olduğu üçün demokratiya, sosial məsələlər onun üçün önəmli deyil. Onlara maraqlı olan Türkiyənin müstəqilliyi, gücü və nüfuzudur. CHP üçün önəmli olan isə sosial hüquqlardır. Kimlər nə qədər pul alır, yoxsulluq, işsizlik məsələsi CHP üçün önəmlidir deyə AKP-ni “topa tutur”. Yəni partiyaların ideologiyası situasiyaya uyğun  fərqli mövqe göstərməsini tələb edir. Amma bizdə Əli Kərimli deyir ki, kim mənim kimi danışmırsa, deməli satqındır, hökumətin adamıdır. Birincisi, mən liberal dəyərləri bölüşən adamam, sən liberal dəyərləri bölüşmürsən. Əli Kərimlinin, Milli Şuranın hansı ideologiyanı bölüşdüyünü şəxsən mən bilmirəm. Baxanda bəzən sosial sol partiyalara oxşayırlar, faktiki olaraq sosial demokratdırlar, bir az da inkişaf etsələr, kommunist olacaqlar. Liberal fəlsəfə ilə kommunistlərin yanaşması eyni ola bilməz. Vaxtilə Rusiyada da Lenin inqilab tərəfdarı idi, amma Trotski deyirdi ki, belə olmaz, əvvəl demokratik inqilab olmalıdır. Demokratik inqilabda burjuaziya iştirak etməli, amma proletar inqilabda artıq burjuaziya olmamalıdır. Yəni ideologiya çox ciddi məsələdir. Şəxsən mən ideoloji mübarizə apardığıma görə ideya nəyi məcbur edirsə, onu da edirəm. Yeri gələndə İlham Əliyevi dəstəkləyirəm, seçkidə iştirak edirəm. Amma bəzi qüvvələr üçün heç bir ideologiya yoxdur. Məqsədləri ancaq hakimiyyətə gəlməkdir. Ona görə də müəyyən, bəlli xətləri yoxdur. Məsələn, “Yurd” hakimiyyətlə danışığa getdi və iki dönəm parlamentdə təmsil olundu. Sonra Müsavat Partiyası parlamentdə təmsil olundu. Yaxşı, hökumətlə əlaqə düzgün deyilsə, sən niyə 10 il bu yolu getmisən? “Yurd”un 6 deputatı var idi, Əli Kərimlinin cangüdənləri vardı. İki maşın ondan qabaqda, ikisi arxada gedirdi. O cangüdənləri saxlamağa, o avtomobilləri almağa pulun hamısını hökumət verirdi, biz hamımız başa düşürdük. Beynəlxalq təşkilatlarla millət vəkili kimi görüşlər keçirirdi. İndi bizə deyirlər ki, onların hakimiyyətlə təması var. Bütün dünya siyasətçiləri deyir ki, bir ölkədə müxalifətlə iqtidar arasında təmas olmasa, o ölkədə dəyişiklik ola bilməz. Çünki demokratiya başqa üsullardan ona görə fərqlənir ki, razılaşma olmalıdır. Bu razılaşma isə iqtidar müxalifət, müxalifətlə müxalifət arasında olmalıdır. Biz isə nə öz aramızda buna gedirik, nə də iqtidarla. İndi iqtidarla təmasda olanlara xəyanətkar damğası vuran adamların özləri bu millətə, vətənə, dövlətə xəyanət edənlərdir. Onlar qoymurlar ki, bu ölkədə dəyişiklik olsun. Demokratik dəyişikliklərin olması üçün müxalifətdə elə bir kəsim olmalıdır ki, o iqtidarla danışığa getsin. İndi istəyirik ki, ölkədə demokratiya olsun, ABŞ, Avropa bizə dəstək versin, fazalı demokratiyanı həyata keçirək. Bunun üçün müxalifətdə bir qurum iqtidarla əməkdaşlığa getməyə hazır olduğunu mütləq bildirməlidir. Biz də bəziləri kimi gedib gecə danışıb, gündüz parlamentdə təmsil olunmaq yolunu seçmədik, açıq şəkildə İlham Əliyevlə konsorsiuma hazır olduğumuzu bəyan etdik. Zamanında Əli Kərimliyə dəstək verən qərblilər indi niyə yoxdur? O vaxt bir siravi müxalifətçi döyüləndə səfirlər xəstəxanaya gedirdilər. Əli Kərimli liderdir, vurdular baş-gözünü dağıtdılar, ABŞ səfiri onun yanına gəlmədi. ABŞ Əli Kərimliyə qarşı mövqeyini ona görə dəyişib ki, o, onların nəzərdə tuduğu demokratik yolla getmədi. Əksinə, fazalı demokratiya yolunun ən qəddar əleyhdarı elə Əli Kərimlidir. Əli Kərimli birdəfəlik keçid tərəfdarıdır, buna da dünyada heç kim dəstək vermir. Bu, o deməkdir ki, Əli Kərimli keçid istəmir. “Bəzi radikal qüvvələr Azərbaycanda dəyişikliyin olmasını istəmir”i də məhz buna görə deyirik.

(Ardı var) 
Vilayət Muxtar
Cebhe.info


Oxunma sayı: 7910